⏱ Czas czytania: około 3 minuty
Pewnie znasz już zasadę, że w angielskim wiele przysłówków tworzymy przez dodanie końcówki -ly do przymiotnika. Mamy więc slow → slowly, careful → carefully czy quick → quickly. Wydaje się proste: dodajesz końcówkę i gotowe.
Ale co, jeśli powiem Ci, że niektóre przysłówki wcale nie potrzebują końcówki -ly, a jej dodanie może całkowicie zmienić znaczenie słowa?
Spójrz na dwa zdania:
She works hard. – Ona ciężko pracuje.
She hardly works. – Ona prawie wcale nie pracuje.
W pierwszym zdaniu ktoś pracuje bardzo intensywnie. W drugim… niemal nie pracuje! Jedna końcówka, a znaczenie zupełnie inne.
I właśnie na takie pułapki warto uważać na maturze.
1. Nie każdy przysłówek kończy się na -LY
Zacznijmy od ważnej zasady. Chociaż wiele przysłówków tworzymy przez dodanie -ly, niektóre mają taką samą formę jak przymiotniki.
Spójrz:
It’s a fast car. – To szybki samochód.
He drives fast. – On szybko jeździ.
W pierwszym zdaniu fast jest przymiotnikiem, ponieważ opisuje samochód. W drugim jest przysłówkiem, ponieważ określa sposób prowadzenia samochodu.
Nie mówimy fastly. Poprawną formą przysłówka jest po prostu fast.
Podobnie dzieje się ze słowami hard, late, early czy high. Mogą one funkcjonować jako przysłówki bez dodawania -ly.
Ale uwaga! Niektóre formy z -ly również istnieją, tylko mają inne znaczenie. I właśnie nimi się teraz zajmiemy.
2. HARD i HARDLY — ciężko czy prawie wcale?
She works hard. – Ona ciężko pracuje.
She hardly works. – Ona prawie wcale nie pracuje.
Hard oznacza tutaj „ciężko”, „intensywnie”, natomiast hardly oznacza „ledwie”, „prawie nie”.
Zwróć uwagę, że hardly ma już znaczenie niemal przeczące. Nie potrzebujesz dodatkowego not, aby przekazać sens „prawie nie”.
3. LATE i LATELY — późno czy ostatnio?
He arrived late. – Przyjechał późno.
I haven’t seen him lately. – Ostatnio go nie widziałem.
Late odnosi się do spóźnienia lub późnej pory, natomiast lately oznacza „ostatnio”, „w ostatnim czasie”.
4. NEAR i NEARLY — blisko czy prawie?
The station is near. – Stacja jest blisko.
I’ve nearly finished. – Prawie skończyłem.
Near odnosi się do bliskości, a nearly oznacza „prawie”, „niemal”.
5. HIGH i HIGHLY — wysoko czy bardzo?
The plane was flying high. – Samolot leciał wysoko.
She’s highly respected. – Jest bardzo szanowana.
High może opisywać wysokość, natomiast highly często oznacza „bardzo” lub „w wysokim stopniu”, np. highly successful, highly recommended.
6. DEEP i DEEPLY — głęboko czy w dużym stopniu?
They dug deep into the ground. – Kopali głęboko w ziemi.
I was deeply disappointed. – Byłem bardzo rozczarowany.
Deep często dotyczy fizycznej głębokości, a deeply może podkreślać intensywność emocji lub stanu.
Nie oznacza to jednak, że formy te nigdy nie mają podobnych znaczeń. Zawsze trzeba uwzględnić kontekst.
7. CLOSE i CLOSELY — blisko czy uważnie?
Sit close to me. – Usiądź blisko mnie.
Listen closely. – Słuchaj uważnie.
Close może oznaczać „blisko”, a closely często znaczy „uważnie”, „dokładnie”.
Jeśli ktoś prosi Cię, żebyś listened closely, nie chodzi o to, żebyś usiadł bliżej. Masz uważniej słuchać!
8. FREE i FREELY — za darmo czy swobodnie?
You can get this book free. – Możesz dostać tę książkę za darmo.
You can speak freely. – Możesz mówić swobodnie.
Free może oznaczać „bezpłatnie”, a freely – „swobodnie”, „bez ograniczeń”.
9. WIDE i WIDELY — szeroko czy powszechnie?
Open your eyes wide. – Otwórz szeroko oczy.
This book is widely read. – Ta książka jest powszechnie czytana.
Wide opisuje tutaj szerokie otwarcie, a widely oznacza „powszechnie”, „na szeroką skalę”.
Jak wykorzystać tę wiedzę na maturze?
Najważniejsza zasada brzmi: nie dodawaj automatycznie -ly tylko dlatego, że potrzebujesz przysłówka.
Najpierw sprawdź, czy dana forma już jest przysłówkiem, a następnie zastanów się, jakie znaczenie ma wyraz z końcówką -ly.
Porównaj:
He worked hard. – Ciężko pracował.
He hardly worked. – Prawie wcale nie pracował.
Gdybyś na maturze wybrał niewłaściwą formę, zmieniłbyś znaczenie całej wypowiedzi.
Wskazówka ABS: ucz się takich słów parami i zawsze zapisuj dwa kontrastujące zdania. Dzięki temu łatwiej zapamiętasz różnicę.
Warto też rozwijać słownictwo w kontekście, nie tylko zapamiętywać pojedyncze tłumaczenia. Jeśli przygotowujesz się do rozszerzenia, pobierz bezpłatną listę 526 słów i wyrażeń z arkuszy maturalnych. Możesz wykorzystać ją do systematycznych powtórek.
Mini zadanie. Sprawdź się!
Wybierz poprawne słowo. Klucz znajdziesz na końcu artykułu.
- I could (hard / hardly) hear the announcement because it was so quiet.
- This scientist is (high / highly) respected around the world.
- We haven’t travelled abroad (late / lately).
- The teacher asked us to examine the photo (close / closely).
- There were (near / nearly) 300 people at the event.
- The children were allowed to move (free / freely) around the playground.
Klucz odpowiedzi
- hardly – prawie nie słyszałem komunikatu
- highly – bardzo szanowany
- lately – ostatnio
- closely – uważnie, dokładnie
- nearly – prawie
- freely – swobodnie
Zapamiętaj: niektóre przysłówki mają taką samą formę jak przymiotniki, a dodanie -ly może stworzyć wyraz o innym znaczeniu. Dlatego w zadaniach maturalnych sprawdzaj nie tylko formę gramatyczną, ale też sens całego zdania.