Czas czytania: około 3 min
Siadasz do angielskiego, otwierasz repetytorium, szukasz właściwej strony… i po 15 minutach wciąż nie zacząłeś rozwiązywać zadań. Spróbuj krótkiego planu, w którym od początku wiesz, co robić. Poniżej masz całą 25-minutową sesję słowotwórstwa na rozszerzeniu, razem z przykładami i kluczem.
0–2 minuty: Przygotuj się
Wycisz powiadomienia, weź kartkę i długopis, ustaw minutnik. Dziś nie potrzebujesz innych materiałów.
2–5 minut: Naucz się rozpoznawać potrzebną część mowy
Zanim zmienisz wyraz z nawiasu, sprawdź, czego brakuje w zdaniu.
She is a very __________ student. (AMBITION) — po very, przed rzeczownikiem student potrzebujesz przymiotnika: ambitious.
He explained everything __________. (CLEAR) — musisz powiedzieć, jak wyjaśnił, więc potrzebujesz przysłówka: clearly.
Her __________ surprised everyone. (REFUSE) — brakuje nazwy tego, co zaskoczyło innych: refusal, czyli odmowa.
Przy każdej luce zadaj sobie trzy pytania:
- Jakiej części mowy potrzebuję? Rzeczownika, przymiotnika, przysłówka czy czasownika?
- Jakie znaczenie musi mieć wyraz? Czy zdanie wymaga przeczenia?
- Jak go poprawnie zapisać? Czy zmienia się pisownia?
5–17 minut: Rozwiąż 10 przykładów
Nie zaglądaj do przykładów powyżej. Zmień wyraz z nawiasu tak, aby zdanie było poprawne.
- The school made a final __________ about the trip. (DECIDE)
- The website contained several mistakes, so we considered it __________. (RELY)
- Her sudden __________ surprised everyone. (APPEAR)
- He answered the question with great __________. (CONFIDENT)
- The new system has __________ reduced waiting times. (SIGNIFICANT)
- It would be __________ to buy another ticket. We’ve already paid. (NECESSARY)
- The campaign aims to raise public __________ of online scams. (AWARE)
- The instructions were so __________ that nobody knew what to do. (CONFUSE)
- After months of practice, she finally __________ in passing her driving test. (SUCCESS)
- The number of students choosing Spanish has __________ considerably. (INCREASE)
Klucz odpowiedzi jest na końcu artykułu.
17–22 minuty: Sprawdź, dlaczego popełniłeś błędy
Porównaj odpowiedzi z kluczem. Przy każdej pomyłce sprawdź jedną z trzech rzeczy:
- Część mowy: with great confidence — po great potrzebujesz tu rzeczownika, nie przymiotnika confident.
- Znaczenie: unnecessary — skoro bilet już opłacono, kupienie drugiego jest niepotrzebne, a nie „potrzebne”.
- Pisownia: appearance, a nie appearence. Zwróć uwagę na końcówkę -ance.
22–25 minut: Popraw błędy z pamięci
Zakryj odpowiedzi i uzupełnij ponownie tylko błędne zdania. Jeśli problem wraca, zapisz wyraz do krótkiej powtórki następnego dnia. Jeśli wszystko było poprawne, spróbuj z pamięci zapisać trzy najtrudniejsze wyrazy.
Jak zastosować ten plan do innych tematów?
Zawsze zostaw czas na przypomnienie zasady, rozwiązanie przykładów, sprawdzenie i ponowną próbę. Przy czasach wybierz krótkie ćwiczenie w repetytorium, przy kolokacjach zadanie z lukami, a przy transformacjach kilka krótkich zdań. Nie musisz wymyślać własnych ćwiczeń — wybierz gotowy zestaw z kluczem, np. z repetytorium lub arkuszy CKE. Liczba przykładów zależy od ich długości; przy trudniejszych transformacjach zrobisz ich mniej niż przy słowotwórstwie.
Wskazówka egzaminatorki
Nie kończ sesji natychmiast po sprawdzeniu klucza. Jeśli wstawiłeś złą formę, wyjaśnij sobie dlaczego, zakryj poprawną odpowiedź i spróbuj jeszcze raz. Dopiero ta druga próba pokaże, czy rozumiesz poprawkę.
Kolejny temat możesz wybrać z darmowej checklisty wymagań do matury rozszerzonej. Więcej o ćwiczeniu konstrukcji znajdziesz w artykule Jak rozpoznać konstrukcję w transformacji.
Czytaj dalej
Jeśli chcesz przećwiczyć powiązane umiejętności, zajrzyj do: Transformacje krok po kroku, Jak sprawdzić braki w słowotwórstwie przed maturą rozszerzoną? Mini diagnoza oraz Jak sprawdzić, czy powtórki do matury działają? Test na koniec tygodnia.
Klucz z wyjaśnieniami
- decision — rzeczownik po a final.
- unreliable — przymiotnik z przeczeniem; stronie nie można ufać.
- appearance — rzeczownik: pojawienie się.
- confidence — rzeczownik w połączeniu with great confidence.
- significantly — przysłówek określający reduced.
- unnecessary — niepotrzebne, bo zapłacono już za bilet.
- awareness — rzeczownik w połączeniu raise awareness of.
- confusing — instrukcje były mylące.
- succeeded — czasownik w Past Simple w konstrukcji succeed in doing.
- increased — trzecia forma po has.